มหาวิทยาลัยพะเยา ร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง จัดกิจกรรมตานข้าวใหม่ใส่บาตรหลวง ประจำปี 2568 โดยในช่วงเย็นวันที่ผ่านมาได้มีกิจกรรมการร่วมทำบุญวัตถุดิบสำหรับการกวนข้าวทิพย์ การเสี่ยงทายเลือกข้าวธิดาข้าวทิพย์ การประกวดข้าวต้มข้าวหนมแบบโบราณโดยข้าวใหม่ แบบภูมิปัญญาท้องถิ่น การแข่งขันการเผาข้าว หลามแบบภูมิปัญญาท้องถิ่น
การประกวดข้าวต้มข้าวหนมแบบโบราณโดยข้าวใหม่ แบบภูมิปัญญาท้องถิ่น การแข่งขันการเผาข้าว และกิจกรรมการร่วมทำบุญวัตถุดิบสำหรับการกวนข้าวทิพย์ การเสี่ยงทายเลือกข้าวธิดาข้าวทิพย์ เป็นกิจกรรมส่วนหนึ่งของ กิจกรรมตานข้าวใหม่ใส่บาตรหลวง ประจำปี 2568 ที่ทางมหาวิทยาลัยพะเยา ร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้จัดขึ้น ณ ลานอนุสาวรีย์พ่อขุนงำเมือง อำเภอเมืองพะเยา โดยรองศาสตราจารย์ ดร.สุภกร พงศบางโพธิ์ อธิการบดีมหาวิทยาลัยพะเยา ระบุว่า ประเพณีดังกล่าว เป็นมรดกทางศิลปวัฒนธรรมและภูมิปัญญาของท้องถิ่น ภาคเหนือที่สืบทอดต่อกันมาอย่างยาวนาน หลังจากฤดูกาลเก็บเกี่ยวเกษตรกรจะนำข้าวที่เก็บเกี่ยวได้ ถวายแก่สิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่คุ้มครองให้ผลผลิตงอกงามได้ผลบริบูรณ์ดี และอุทิศแก่บุพการีผู้มีพระคุณ โดยผ่านพิธีกรรมทางพระพุทธศาสนา ในช่วงเดือน 4 ของภาคเหนือ ซึ่งนิยมจัดในวันขึ้น 15 ค่ำ เรียกว่าประเพณี “สี่เป็ง” จึงกล่าวได้ว่า ประเพณีตานข้าวใหม่ เป็นมรดกทางศิลปวัฒนธรรมและภูมิปัญญาที่สะท้อนถึงความผูกพันระหว่างเกษตรกร ธรรมชาติและสิ่งศักดิ์สิทธิ์ในวิถีชีวิตแบบดั้งเดิม โดยในปัจจุบันประเพณีนี้ยัง อนุรักษ์ในบางพื้นที่และปรับเปลี่ยนไปตามยุคสมัย มหาวิทยาลัยพะเยา ที่มีปณิธาน “ปัญญาเพื่อความเข้มแข็งของชุมชน” ได้เห็นถึงค่าของประเพณีตานข้าวใหม่ กว๊านพะเยา และองค์พระเจ้าตนหลวง ที่เป็นทุนทางวัฒนธรรมและธรรมชาติที่สำคัญ ที่สามารถอนุรักษ์ พัฒนาต่อยอด สร้างมูลค่าเพื่อประโยชน์ทั้งทางสังคมและเศรษฐกิจ จึงจัดกิจกรรมตานข้าวใหม่ใส่บาตรหลวงให้เป็นอัตลักษณ์ทางศิลปวัฒนธรรมของจังหวัดพะเยา โดยริเริ่มจัดขึ้นครั้งแรกเมื่อปี พ.ศ. 2550 แล้วจัดต่อเนื่องเป็นประจำทุกปี จนถึงปัจจุบันเป็นครั้งที่ 198 เพื่ออนุรักษ์และฟื้นฟูภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านศิลปวัฒนธรรมในประเพณีตานข้าวใหม่ และ ระดับสืบสานต่อยอดกิจกรรมทางวัฒนธรรมในประเพณีตานข้าวใหม่ โดยมีกิจกรรมอาทิ การร่วมทำบุญวัตถุดิบสำหรับการกวนข้าวทิพย์ การเสี่ยงทายเลือกข้าวธิดาข้าวทิพย์ การประกวดข้าวต้มข้าวหลามแบบภูมิปัญญาท้องถิ่น การประกวดขบวนเรือ แห่เครื่องสักการะและข้าวใหม่ถวายพระเจ้าตนหลวง โดยชุมชนเครือข่ายเรือประมงพื้นบ้านกว๊านพะเยา การแห่ขบวนเรือทางน้ำในกว๊านพะเยาจากท่าเรือวัดติโลกอารามถึงวัดศรีโคมคำ ขบวนแห่ทางบกในวัดศรีโคมคำ และการประกอบพิธีถวายข้าวใหม่ข้าวทิพย์แด่องค์พระเจ้าตนหลวง โดยจัดงานระหว่างวันที่ 12-13 มกราคม 2568 โดยมี ผู้เข้าร่วมกิจกรรมกว่า 200 คน ซึ่งในวันพรุ่งนี้(13 ม.ค.68) ในช่วงเช้าจะเป็น ขบวนแห่เรือพายตานข้าวทิพย์แบบล้านนาสร้างสรรค์, ขบวนแห่เทพบุตร เทพธิดา, ขบวนแห่เรือเครื่องถวายเครื่องสักการะและข้าวใหม่ เส้นทาง จากท่าเรือวัดติโลกอาราม ไปตามร่องน้ำแม่อิงในกว๊านพะเยา ผ่านเรือนโบราณชายกว๊านพะเยา, อนุสาวรีย์พญางำเมือง มุ่งหน้าไปขึ้นท่าน้ำวัดศรีโคมคำ (พระอารามหลวง) ต.เวียง อ.เมืองพะเยา
